Evropska komisija je u februaru 2025. godine donela neobavezujuće smernice sa ciljem da precizira i pojasni pojam sistema veštačke inteligencije, koji je definisan članom 3(1) AI Act-a. Ove smernice bi trebalo da olakšaju primenu zakonodavnih odredbi i obezbede jasniji okvir za prepoznavanje i razumevanje različitih vrsta AI sistema, što je od posebnog značaja za sve one koji razvijaju ili u okviru svog poslovanja koriste sisteme zasnovane na AI tehnologijama.
Definicija sistema veštačke inteligencije
AI Act definiše sistem veštačke inteligencije kao „mašinski zasnovan sistem koji je dizajniran da funkcioniše sa različitim nivoima autonomije i koji može pokazati prilagodljivost nakon implementacije“. Ovakvi sistemi takođe imaju sposobnost da analiziraju podatke i generišu izlaze kao što su predikcije, preporuke ili odluke koje mogu značajno uticati na fizička ili virtuelna okruženja.
Na koje sisteme se definicija odnosi?
Smernice ističu da definicija obuhvata širok spektar sistema, a da li će neki softverski sistem predstavljati AI sistem, prema novim pravilima, zavisi od specifične arhitekture i funkcionalnosti tog sistema. Smernice posebno skreću pažnju na sedam specifičnih funkcionalnih elemenata AI sistema prilikom ocenjivanja, odnosno (i) da je sistem mašinski zasnovan, (ii) ima sposobnost da funkcioniše sa različitim nivoima autonomije, (iii) prilagodljivost nakon implementacije, (iv) funkcionisanje za eksplicitne ili implicitne ciljeve, (v) izvođenje zaključaka na osnovu ulaza, (vi) generisanje izlaza kao što su predikcije, sadržaj, preporuke ili odluke, (vii) uticaj na fizička ili virtuelna okruženja.
Pored pomenutih ključnih elemenata, smernice ukazuju na potrebu razlikovanja dve faze životnog ciklusa sistema: fazu pre implementacije i fazu nakon implementacije i naglašavaju da nije nužna kumulacija svh elemenata u obe faze, što daje prostor za fleksibilnost u primeni propisa.
Regulacija visokorizičnih i drugih sistema
Pored opisa definicije, smernice pojašnjavaju da nisu svi AI sistemi podložni istim regulatornim obavezama. Samo oni sistemi koji se koriste u specifičnim, visokorizičnim kontekstima, kao što su oblasti navedene u Aneksima I i III AI Act-a, podložni su svim propisanim obavezama, uključujući i striktan nadzor. Takođe, kompanije koje razvijaju AI sisteme sa kapacitetom da rade sa ograničenim nadzorom ili bez ljudskog nadzora, odnosno imaju visok stepen autonomije u radu, trebalo bi sa naročitom pažnjom da pristupaju proceni rizika i implementaciji odgovarajućih mera zaštite.
***
Kao što je važno razumeti šta jesu AI sistemi i u kojim slujevima se kvalifikuju kao visokorizični, tako je važno podvući i da nisu svi softverski sistemi sa složenim algoritmima nužno AI sistemi u smislu AI Act-a. Smernice navode da, na primer, jednostavni sistemi za predviđanje događaja i osnovnu obradu podataka ne spadaju pod definiciju AI sistema.
Ako imate bilo kakvih pitanja ili su vam potrebne dodatne informacije, naša kancelarija je tu da vam pruži pravnu pomoć u navigaciji kroz inovativni regulatorni okvir za odgovrnu upotrebu i razvoj veštačke inteligencije.